SVETA MADŽAREVIĆ / GOLUB LAZAREVIĆ: LUŽNICE KROZ VEKOVE

Moja galerija: Bojan Otašević, 2008 – Vizionar, litografija, 50x70cm; Moja kritika: Emil Živadinović, 2009.

 

Monografija "Lužnice kroz vekove" je svojevrsno žitije jednog malog sela u Šumadiji, napisano na 400 stranica! Knjiga predstavlja značajno etnografsko izdanje, a, prirodno, naročito je zanimljiva onima malobrojnima koji i dan-danas žive u Lužnicama, ali i onima daleko brojnijima, a čiji su koreni upravo u Lužnicama (gde pripada i autor ovog teksta).

Lužnice je selo u okolini Kragujevca, prema Topoli, pored starog puta koji vodi za Beograd. Prema poslednjem popisu (2002), tek negde oko hiljadu ljudi živi u Lužnicama. Po mnogo čemu, tipično šumadijsko selo.

U knjizi su brižljivo i sistematski predstavljene prirodne odlike naselja, geografski položaj, mape, istorijski podaci, te rodoslovi svake pojedinačne porodice iz Lužnica. Za pohvalu je ogroman trud koji su Sveta Madžarević i Golub Lazarević zasigurno uložili ne bi li prikupili podatke, te iscrtali porodična stabla za bezmalo stotinu porodica, jednom grančicom označivši svakog pojedinačnog Lužničanina (ili njegovog potomka bilo gde u svetu) tokom poslednja 2-3 veka!

            Autori, čiji rad na ovoj monografije ukazuje i na zaljubljenost i na fanatizam, su se potrudili da prikažu svaki dokument koji im je bio dostupan: protokole kršenih Lužničana iz pretprošlog veka, podatke o izgradnji crkve 1873. godine (koliko je svaki ponaosob Lužničanin priložio dukata za izgradnju!), podatke o svim sveštenicima koji su ikad službovali u Lužnicama, raspoložive fotografije svih viđenijih Lužničana (i ljudi poreklom iz Lužnica) iz prošlosti i sadašnjosti (generala, lekara, umetnika, ratnika – solunaca, političara, prosvetitelja), ali i sasvim običnih ljudi, popis svih Lužničana stradalih u balkanskim i svetskim ratovima. U monografiji se mogu naći i zapisi o novijim događajima, npr. o obnovi zemlje nakon rata, o tome ko je sve bio "skojevac", ko se opismenjavao nakon II svetskog rata, te ko se isticao u akciji opismenjavanja, ko je otimao žito narodu, itd. Čak su oštampane i pesme lužničkih osnovaca koje su nagrađene tokom prošlog veka na školskim takmičenjima, fotografije sa seoskih svadbi i drugih brojnih narodnih skupova. U knjizi ima i značajnih informacija o lužničkim radioamaterima, tu su i navijačke pesme posvećene seoskom fudbalskom klubu, podaci o rekordima Lužničana u voćarskoj proizvodnji, pisanju drugih (pa i stranaca) o Lužnicama i Lužničanima...

Nije izostao ni spisak aktuelnih lužničkih majstora i zanatlija, te detaljnih informacija o streljačkoj družini i lovcima. Naravno, tu su i brojne anegdote o Lužničanima, zanimljivi događaji iz prošlosti, razne misterije i nerazjašnjeni slučajevi i fenomeni, crna hronika, narodna predanja, običaji, životopisi mnogih znamenitih ljudi poznatih širom Srbije (i šire), a koji imaju lužničko poreklo.

Ovakva knjiga mora nagnati na razmišljanje. Šta to znači imati svoje korene? Šta to znači pripadati negde? Kakva je draž te već mitske, ali i često iskrivljeno predstavljene povezanosti čoveka i zemlje?

U meni, lično, podatak iz ove monografije, da se moj direktni predak, pra-pra-pra... pradeda naselio u Lužnicama 1710. godine, te da od tada imam mogućnost da pratim svoj rodoslov, stvara osećaj da postoji makar jedna tačka na planeti Zemlji gde uvek mogu imati azil. Sama činjenica da postoji prostor u kome je moja krv tekla 300 godina unazad, stvara u meni osećanje pripadnosti tom prostoru i ljudima koji žive tamo. Osećaj vezanosti pojedinca za parče prostora, zemlje na kojoj je ponikao je osećaj krajnje lične prirode, kao što su lične i nekontrolisane ljudske emocije i strasti. Smatram da se odnos koji pojedinac gaji prema svojoj rodnoj zemlji može donekle porediti sa prijateljstvom, zaljubljenošću, ljubavlju...

Kamo lepe sreće da svako selo u Srbiji ima svoga Svetu Madžarevića i svoga Goluba Lazarevića, nekoga ko bi mu posvetio zapise i rodoslove za večnost. Kako vreme bude prolazilo, tako će etnografska publikacija "Lužnice kroz vekove" za buduće generacije predstavljati sve veću vrednost, te će se zasigurno razmišljati i o novim i dopunjenim izdanjima. Jer, koreni (pa i "Koreni" Dobrice Ćosića) se vezuju za pojedinca, a svaki pojedinac, pre ili kasnije u životu, seže ka tim istim korenima, ka parčetu nekog svog prostora. S obzirom na broj potomaka Lužničana i njihovu rasutost po belom svetu, s obzirom na sve veću ljudsku usamljenost koju diktira sadašnji način života, i s obzirom na mitsku vezanost čoveka i zemlje, ova knjiga će vremenom postati relikvija u rukama njenih nostalgičnih vlasnika, koji će tek zahvaljujući njoj imati predstavu ko su i odakle potiču...


 

Moja kritika: Emil Živadinović, 2009; Naslov knjige: Lužnice kroz vekove; Autori: Sveta Madžarević, Golub Lazarević; Godina objavljivanja knjige: 2009; Izdavači: Istorijski arhiv Šumadije u Kragujevcu; Grad Kragujevac; Udruženje zavičajaca "Karađorđev put", Lužnice; "Petrobanat", Stara Moldova; Autori; ISBN 978-86-7966-022-0

Poseta:7310

KOLUMNA - poseta(51575)

UTOPIJA - poseta(17328)

ATLANTIS - poseta(16960)

RIZNICA - poseta(154203)

ZONA - poseta(6860)